E.A.A.Σ.

Ένωση Απόστρατων Αξιωματικών Στρατού

Η Πολεμική Προπαρασκευή του Ελληνικού Στρατού κατά τον Μεσοπόλεμο

«Ἡ κατάστασις τῆς ἀμύνης τῆς χώρας εἶναι αὐτόχρημα τραγική, ἀπαιτεῖται ἡ συμπλήρωσις τῶν ἐλλείψεων προς ἐξασφάλισιν μιᾶς στοιχειώδους ἀμύνης, ἄνευ τῆς ὁποίας κινδυνεύει ἡ ὑπόστασις ἡμῶν ὡς κράτους». Ἀπό τὸ πρακτικό τοῦ ἀνωτάτου Στρατιωτικοῦ Συμβουλίου (14 Δεκ. 1932), Πρόεδρος ἀντιστράτηγος Ἀλ. Ὀθωναῖος 
 
    Την 28η Οκτ. 1940 η Ιταλία κήρυξε τον πόλεμο κατά της Ελλάδος. Ο στρατός μας όχι μόνο αντιμετώπισε επιτυχώς τον Ιταλό εισβολέα, αλλά αντεπιτέθηκε απελευθερώνοντας για τέταρτη φορά εντός μίας τριακονταετίας την Βόρειο Ήπειρο. Η πατρίδα μας υπέκυψε μόνο, μετά την επίθεση και της Γερμανίας. Η επί πέντε μήνες νικηφόρα αντιμετώπιση του εχθρού υπήρξε αποτέλεσμα της καθολικής κινητοποιήσεως του έθνους και της γενναιότητας του στρατού μας, απόρροια της εμπνευσμένης ηγεσίας του Ιωάννου Μεταξά. Δεν υπήρχε όμως περίπτωση να γράφαμε το έπος του 1940, χωρίς την κατάλληλη προπαρασκευή. 
 
     Από την Καταστροφή στην Επανίδρυση
    Ο στρατός μας μετά την Μικρασιατική καταστροφή χρειαζόταν ολοκληρωτική επανίδρυση. Από το 1922 έως το 1940 διετέθησαν για την Εθνική Άμυνα 21 δισ δραχμές [1],  από τα οποία τα 16 κατά το διάστημα από 1935 έως την έκρηξη του πολέμου. Η πρώτη σοβαρή αγορά όπλων, ύψους 1 δισ. δραχμών, έγινε επί  δικτατορίας Θεόδωρου Πάγκαλου το 1926, κατά την οποία παραγγέλθησαν  100.000 τυφέκια, 1752 πολυβόλα και 312 πυροβόλα. Επί Ιωάννου Μεταξά καταβλήθηκε συστηματική και πολύπλευρος προσπάθεια για την αμυντική προπαρασκευή της χώρας. 
 
    Το Σχέδιο Αμύνης της Χώρας
    Σε πρώτη φάση εκπονήθηκε το σχέδιο αμύνης της χώρας, για την απόκρουση επιθέσεως από την Βουλγαρία και στην συνέχεια από την Αλβανία μετά την κατάληψη της από την Ιταλία(Απρ. 1939). Η εθνική προσπάθεια η οποία προσαρμόσθηκε για την υποστήριξη αυτού του σχεδίου, έθεσε τέσσερεις κύριους στόχους: α. Την προμήθεια όπλων μέσων και υλικών για την συγκρότηση 15 Μεραρχιών και 4 Ταξιαρχιών Πεζικού και μίας Μεραρχίας Ιππικού. β. Την προετοιμασία της επιστρατεύσεως για την επάνδρωση αυτών, γ. Την χρησιμοποίηση όλων των μέσων, πόρων και δυνατοτήτων του έθνους για την υποστήριξη των μαχόμενου στρατού και δ. Την κατασκευή οχυρωματικής γραμμής κατά μήκος της ελληνοβουλγαρικής μεθορίου.
 
    Η Εκτέλεση 
   Για την υλοποίηση της επιστρατεύσεως αναθεωρήθηκαν τα μητρώα αρρένων, ενώ επεκτάθηκε το σιδηροδρομικό και οδικό δίκτυο όλης της χώρας. Εντός 16 ημερών υπό συνθήκες πολέμου επιστρατεύθηκαν άνω των 400.000 επιστράτων, για τους οποίους υπήρχαν όλα τα προβλεπόμενα υλικά και τα μέσα. Για την μεταφορά τους υλοποιήθηκαν τα σχέδια επιστρατεύσεως χερσαίων και θαλασσίων μεταφορών. Για τον εξοπλισμό του στρατού αγοράσθηκε ο απαιτούμενος οπλισμός για το πεζικό το πυροβολικό και την αντιαεροπορική άμυνα, με τα αναγκαιούντα  πυρομαχικά, τα οποία διενεμήθησαν και προωθήθηκαν για τον απρόσκοπτο εφοδιασμό των μονάδων. Βάσει των εκπονηθέντων σχεδίων δημιουργήθηκαν τα απαραίτητα αποθέματα και έγιναν επιτάξεις καυσίμων, τροφίμων, νομής, ανταλλακτικών οχημάτων  και υγειονομικού υλικού και η διασπορά αυτών προς υποστήριξη των μαχόμενων τμημάτων.  
 
    Η Γραμμή Μεταξά 
    Για την άμυνα από την κατεύθυνση της Βουλγαρίας κατασκευάσθηκε μία σειρά 21 οχυρών, από το όρος Μπέλες έως το ποταμό Νέστο, εντός 3,5 ετών με την διάθεση 1,5 δισεκατομμυρίων δραχμών γνωστή ως «Γραμμή Μεταξά». Παρασκευάσθηκαν  200.000 μ3 οπλισμένου σκυροδέματος, ενώ διανοίχτηκαν 250 χλμ νέων οδών. Υπήρξε αρίστη εκμετάλλευση του εδάφους για την εκλογή των θέσεων των οχυρών και την προσαρμογή των πυρών. Η «Γραμμή Μεταξά» αποτελεί την μοναδική γραμμή οχυρώσεως από συστάσεως του ελληνικού κράτους.
 
    Η Λύτρωση
    Η επιλογή μας να συνταχθούμε με τους συμμάχους και να πολεμήσουμε τις δυνάμεις του Άξονος δικαιώθηκε ιστορικά. Η ηθική ανάταση από την ηρωική προσπάθεια μάς λύτρωσε από το άγος της Μικρασιατικής Καταστροφής. Στις χιονισμένες κορυφές της Ηπείρου ανακτήσαμε την εθνική μας αξιοπρέπεια.  
 
[1]  Κατά την αυτή χρονική περίοδο διατέθηκε το ίδιο ποσό για την ανακούφιση του 1,5 εκατ. προσφύγων από την Μικρά Ασία.
 
Αντγος ε.α. Ιωάννης Κρασσάς
 
Βιβλιογραφία
α. Η Προς Πόλεμο Προπαρασκευή του Ελληνικού Στρατού 1923-1940, Εκδόσεις Διευθύνσεως Ιστορίας Στρατού, Αθήνα 1969
β. Ιωάννης Σ. Παπαφλωράτος, Η Ιστορία του Ελληνικού Στρατού(1833-1949), Εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα-Θεσσαλονίκη 2014 .